ଉତ୍କଳ ଗାଥା

ଉତ୍କଳ ସଙ୍ଗୀତ

ବାରେ ଡାକ ହେ ଉତ୍କଳସୁତେ,

ମା ଉତ୍କଳଭୂମି ଜନନୀ

ପାନ କର ମା-ନାମ-ଅମୃତେ,

ଗାଅ ମା ମା ଦିନ-ରଜନୀ

।୧।

ବାରେ ଚିନ୍ତ ପ୍ରେମଭକ୍ତିଭରେ,

ଜନନୀ-ବିଭବ-ଗୌରବେ,

ଜନ୍ମଭୂମି ଜନନୀ-ପୟରେ,

ବନ୍ଦ ହେ ଜୟ ଜୟ ରବେ

।୨।

ଧର୍ମକ୍ଷେତ୍ର ଉତ୍କଳର ଜୟ,

ଯୁଗ-ଯୁଗ-ବ୍ୟାପୀ ଭାରତେ,

ବୌଦ୍ଧଗୁମ୍ଫା ବୌଦ୍ଧମୂର୍ତ୍ତିଚୟ,

ରାଜଇ ପର୍ବତେ ପର୍ବତେ

।୩।

ଶୈବତୀର୍ଥ ଶ୍ରୀ ଭୁବନେଶ୍ୱର,

ନିରୁପମରୂପେ ବିରାଜେ ।

ଶତ ଶତ ମନ୍ଦିର ସୁନ୍ଦର,

ଶୋଭଇ ଅପରୂପ ସାଜେ

।୪।

ଶୁଭସ୍ତମ୍ଭ ବୈତରଣୀ ତଟେ,

ଦେଖ ହେ ନୟନ ବିସ୍ଫାରି;

ବିରାଜିତ ତୁଙ୍ଗେ ବ୍ୟୋମପଟେ,

ଉତ୍ସାହ ଅଭୟ ସଞ୍ଚାରି

।୫।

ନିରେଖ ହେ ମହୋଦଧି ତୀରେ,

ନୀଳାଚଳ ଧାମ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରେ,

ହିନ୍ଦୁହୃଦ ଆକୁଳ ଅଧୀରେ,

ଦେଖିବାକୁ ଯେ ଧାମ ନେତ୍ରେ

।୬।

ସ୍ମର ବାରେ ହେ ଉତ୍କଳବାସୀ,

କୋଣାର୍କ ଶିଳା-ଶିଳ୍ପ-ରତ୍ନେ ।

ଆହା କି ମୋହନ ରୂପ-ରାଶି,

ଉନ୍ମିଳିତ ଶିଳ୍ପୀର ଯତ୍ନା

।୭।

ଏହି ସେହି କଳିଙ୍ଗ-ଧରିତ୍ରୀ,

ଯହିଁ ଧୌଳି, ଜୌଗଡ଼ ରାଜେ !

ଶିଳାକ୍ଷରେ ଯହିଁ ‘ଜୀବେ ମୈତ୍ରୀ’

ଘୋଷିତ ଅଶୋକ-ସାମ୍ରାଜ୍ୟେ

।୮।

ଏହି ସେହି ଉତ୍କଳ-ଧରଣୀ,

ଯହିଁ ହରିନାମ ପ୍ରଚାରି,

ଦେଖାଇଲେ ଭକତି-ସରଣୀ

ଶ୍ରୀ ଚୈତନ୍ୟ ପ୍ରେମ-ଭିଖାରି

।୯।

ମହାନଦୀ-ବ୍ରାହ୍ମଣୀ-ସେବିତ,

ସୁବର୍ଣ୍ଣରେଖା-ୠଷିକୁଲ୍ୟା-

ବୈତରଣୀ-ପ୍ରବାହ-ପ୍ଳାବିତ,

ଉତ୍କଳ-ସୁଷମା ଅତୁଲ୍ୟା

।୧୦।

ମହୋଦଧି ଦିଗନ୍ତ-ବିସ୍ତାରି,

ଚିଲିକା ହ୍ରଦ ଜଳାରାଶି

ଅଟବୀ-ଅଚଳ-ବ୍ରଜଧାରୀ,

ଉତ୍କଳ ଚିତ୍ତ-ଉଲ୍ଲାସୀ

।୧୧।

ଶିଳାବନ୍ଧବେଷ୍ଟିତ କଟକେ,

ଭଗ୍ନ ବାରବାଟୀ ଅଦୂରେ,

ସ୍ମର ବାରେ କଳ୍ପନା-ଛଟକେ,

ପୂରୁବ ଯଶୋଧନ ଶୂରେ

।୧୨।

ପୂରୁବ ଉନ୍ନତ-ପଦ-ଭ୍ରଷ୍ଟ,

ହେ ଉତ୍କଳ ନବ୍ୟ ସମାଜ !

ଉତ୍କଳର କି ଦୁର୍ଗତି କଷ୍ଟ

ଉତ୍କଳୀୟେ ଦେଖ ହେ ଆଜ

।୧୩।

ଆଜି ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ଜନପଦ,

ଭଞ୍ଜଭୂମି ଆଦି ବିରାଜେ,

ପୁରାତନ ଗୌରବ-ସମ୍ପଦ-

ଚିହ୍ନମାତ୍ର ଓତ୍ରସମାଜେ

।୧୪।

ଏବେ ଦେଖ ବ୍ରିଟିଶ ସୁରାଷ୍ଟ୍ରେ,

ଧୀରେ ଲଭି ନବ ଚେତନା,

ପଞ୍ଜାବରେ ବଙ୍ଗେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରେ,

ଲାଗିଛି କର୍ମର ସାଧନା

।୧୫।

ଅଳସ ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟ ମ୍ରିୟମାଣ,

ଉତ୍କଳୀୟେ ନ ରହ ଆଉ,

କର୍ମର ସାଧନେ ଦିଅ ଦିଅ ପ୍ରାଣ,

ଲାଜ ହୀନତା ଚାଲି ଯାଉ

।୧୬।

ଅରଜ ହେ କର୍ମର ସମ୍ପଦ,

‘କର୍ମହିଁ ଧର୍ମ’ ମନ୍ତ୍ର ଜପି

ହୁଅ ସତ୍ୟଜ୍ଞାନ-ବିଶାରଦ,

ବଳ ବୁଦ୍ଧି ସର୍ବ ଅରପି

।୧୭।

ଜ୍ଞାନ-କର୍ମ-ତପସ୍ୟାର ବଳେ,

ଏ ଭାରତ-ମହୀ-ମଣ୍ଡଳେ

ଜିଣି ସିଦ୍ଧି ଭବରଙ୍ଗତଳେ

ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କର ହେ ଉତ୍କଳେ

।୧୮।

ବିଶାଳ ବିସ୍ତାର ତବ, ମା ଉତ୍କଳଭୂମି,

ଦେଖି ଆସିଲି ମୁଁ ଚାରି ଆଡ଼େ ଘୁମି ଘୁମି

।

କୋଟିଏ ସନ୍ତାନ ମା ଗୋ ଧରିଅଛୁ କୋଳେ,

ଗୋଟିଏ ମନୁଷ୍ୟ କିନ୍ତୁ ନ ଦେଖିଲି ଡୋଳେ

।

ସମସ୍ତେ ମୋହରି ପରି ମୋହେ ମୂଢ଼ମତି,

କ୍ଷୁଦ୍ର ସ୍ୱାର୍ଥକାରାରୁଦ୍ଧ, ନିସ୍ତେଜମୂରତି

।

ସର୍ବେ ଶୂଦ୍ରୀକୃତ ପୂଜି କ୍ଷୁଦ୍ର ମୁଦ୍ରାଖଣ୍ଡେ,

ମହାନ୍‍ ଅନନ୍ତେ କେହି ନ ପୂଜଇ ଦଣ୍ଡେ

।

ନଶ୍ୱର ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟମଦେ କେହି ଘାରି ହୋଇ

ବିଳାସ-ଆଳସ୍ୟ-ଶେଯେ ରହିଅଛି ଶୋଇ

।

ଅନେକେ ପଣ୍ଡିତମ୍ମନ୍ୟ ସ୍ଫୀତ ଅହଙ୍କାରେ,

ଜୀର୍ଣ୍ଣଶାସ୍ତ୍ର ତନ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଗିଳି ଅବିଚାରେ

।

ଧର୍ମ-ରଣ-କ୍ଷେତ୍ରେ କେହି ବୃଥା ବାବଦୂକ,

କର୍ମର ସମରାଙ୍ଗନେ ଚତୁର ଜମ୍ବୁକ

।

ଶୁଣ ମା ଶୁଣ ମା ବାରେ ଡେରିଣ ଶ୍ରବଣ,

ବିପୁଳ ବିଶ୍ୱର ମଧୁମୟ ଆମନ୍ତ୍ରଣ

।

‘ଓଡ଼ିଆ ଓଡ଼ିମା’ – କ୍ଷୁଦ୍ର ହୁରି ଛାଡ଼ି କ୍ଷଣେ

ପଶନ୍ତୁ ଗୋ ତୋ ସନ୍ତାନେ ବିଶ୍ୱ-ସଭାଙ୍ଗନେ

।

ନିଖିଳ ମାନବହୃଦେ ମିଶାଇ ହୃଦୟ

ଗାଅନ୍ତୁ ବିଶ୍ୱାସଭରେ ‘ଜୟ ସତ୍ୟ ଜୟ’

।

ସତ୍ୟର ଆଲୋକ ପ୍ରାଣେ କରନ୍ତୁ ଧରଣ,

କରିବ ତିମିରରାଶି ବେଗେ ପଳାୟନ

।

କ୍ଷଣକେ ଉଠିବ ନାଚି ଜୀବନ-ଶୋଣିତ,

କ୍ଷଣକେ ସକଳ ପାପ ହୋଇବ ଖଣ୍ଡିତ

।

ଆଶାର ଆନନ୍ଦେ ମାତି ତୋ ସନ୍ତାନଗଣେ

ଧର୍ମବୀର, କର୍ମବୀର ହେବେ ଶୁଭକ୍ଷଣେ

।

ବିଧାତାର ଆଶୀର୍ବାଦେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମୂର୍ତ୍ତିମତୀ,

ହେବୁ ତୁ ଉତ୍କଳଭୂମି ବୀରମାତା ସତି

।

ଶୁଣ ନରେ ନବ ସମ୍ବାଦ ବାରେ ଡେରି ଶ୍ରବଣ,

ନବ ଯୁଗ ବିଭୁ-ବିଧାନେ ଆସୁଅଛି ବହନ

।

ମଙ୍ଗଳବାଜଣା ବାଜୁଛି ଶୁଣ ଭାରତ-ଦ୍ୱାରେ,

ଚୌଦିଗେ ଉଡ଼ୁଛି ବିଜୟ-ବାନା ଅନାଅ ବାରେ

।

ପ୍ରଭାତିଲା ଦୁଃଖ-ଶର୍ବରୀ ଦେଖ ଭାଇ ଆକାଶେ,

ସ୍ୱରଗର ପ୍ରେମ-ଆଲୋକ ଚଉଦିଗେ ପ୍ରକାଶେ

।

ହିରଣ୍ମୟ ପ୍ରେମ-କିରଣ ଦେଖ ଭାରତ-ଶିରେ,

ବିଛିନ୍ନ ବିଭିନ୍ନ ଭାରତ ଏକ ହେଉଛି ଧୀରେ

।

ବର୍ଣ୍ଣ-ଭେଦ, ଧର୍ମ-ଭେଦର ଦିନ ହେଉଛି ଶେଷ,

ମହାଯୋଗେ ହେବ ଭାରତ ମହାଭାରତ ଦେଶ

।

ପଞ୍ଜାବ, ଅଯୋଧ୍ୟା, ବଙ୍ଗଳା, ରାଜବାଡ଼ା, ଗୁର୍ଜର,

ତୈଲଙ୍ଗ, କର୍ଣ୍ଣାଟ, ଉତ୍କଳ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ସଙ୍ଗର

।

ଗାଉଛନ୍ତି ମହାସଙ୍ଗୀତ ଜୟ ଭାରତ ଜୟ;

ଏକ ଜାତି ଆମ୍ଭେ ସରବେ, ତେବେ ଆଉ କି ଭୟ ?

ପୁଣି ଶୁଣ ନବ ସମ୍ବାଦ ସର୍ବେ ଉଲ୍ଲାସେ ମାତି,

ଏକ ମାତ୍ର ବିଶ୍ୱ-ବିଧାତା, ଏକ ମାନବ-ଜାତି

।

ଆସିୟା, ୟୁରୁପା, ଆଫ୍ରିକା, ଆମେରିକା ସଙ୍ଗତେ

ସମ୍ମିଳନ ହେଉଅଛନ୍ତି ପ୍ରେମ-ବିଧାନମତେ

।

ପୂରୁବ ପଶ୍ଚିମ ଉତ୍ତର ପୁଣି ଦକ୍ଷିଣ ଆଶା

ଗାଉଛନ୍ତି ପ୍ରେମ-ସଙ୍ଗୀତ କିବା ଅମୃତ ଭାଷା

।

ପୃଥିବୀ ଡାକଇ ସକଳେ ଶୁଣ ଜଗତବାସୀ,

ମୋ ଜନନୀ ତୁମ୍ଭ ଜନନୀ, ହୁଅ ପ୍ରେମେ ବିଶ୍ୱାସୀ

।

ସ୍ୱରଗର ପ୍ରେମ-ବାଦିତ୍ର ହୃଦ-ଉଲ୍ଲାସକାରୀ

ବାଜଇ ମଧୁରେ ଚୌଦିଗେ, ଶୁଣ ହେ ନରନାରୀ

।

ପ୍ରେମର ବିଜୟ-ପତାକା ଉଡୁଅଛି ଅମ୍ବରେ,

ଜୟ ପ୍ରେମ ଜୟ ଗାଅରେ ଗାଅ ମଧୁର ସ୍ୱରେ

।

କୋଟି କୋଟି କଣ୍ଠ ମିଳାଇ ଗାଅ ଆନନ୍ଦେ ମାତି–

ଏକମାତ୍ର ବିଶ୍ୱ-ବିଧାତା, ଏକ ମାନବ-ଜାତି

।

କେ ଅଛ ଉତ୍କଳ-ଭବନେ ଜାଗ ଜାଗ ସରବେ,

ଘୋଷ ଏହି ନବ ସଂବାଦ ଘୋର-ଗମ୍ଭୀର ରବେ

।

ତେଜି ମହାନିଦ୍ରା ବହନ ଉଠ ଉତ୍କଳବାସୀ,

କୁସଂସ୍କାର-ନାଗପାଶକୁ ଜ୍ଞାନ-ଖଡ୍ଗେ ବିନାଶି

।

ପାସୋରିଲ ନିକି ମହିମା ପିତୃ-ପିତାମହର,

ଲିଙ୍ଗରାଜ ତୁଙ୍ଗ ମନ୍ଦିର ଖଣ୍ଡଗିରି-କନ୍ଦର,

।

ଜଗନ୍ନାଥ ବଡ଼ ଦେଉଳ, କଣାରଖ କୀରତି,

ଯାଜପୁରେ ଶୁଭ ବିଜୟ-ସ୍ତମ୍ଭ ଦେବମୂରତି

।

ଶତ ଶତ ଦେବ-ମନ୍ଦିର, ଶତ କୀରତି-ସ୍ତମ୍ଭ,

କେ ରଚିଲା କହ ଉତ୍କଳେ ଖର୍ବି ପର୍ବତ ଦମ୍ଭ ?

କଳିଙ୍ଗ-ଧରଣୀ-ମହିମା ସ୍ମର ସ୍ମର ହେ ବାରେ,

ଜାଗ ଜାଗ ଲାଗ ଲାଗ ହେ ଉତ୍କଳର ଉଦ୍ଧାରେ

।

ଜଡ଼ତା ବିଷାଦ ନିରାଶା ଏବେ ତେଜି ବହନ,

ଉଠ ଆଉ ମଠ ନ କର, ଘେନ ଏ ଶୁଭ କ୍ଷଣ

।

ଜୟଗାନ

ଜୟ ଦେବି ! ଜନ୍ମଭୂମି

କୀର୍ତ୍ତି-କିରୀଟଧାରିଣୀ

।

ବନ୍ଦେ ଦେବି ! ଆଶାମୟୀ

ନିଗୂଢ଼ ଶକ୍ତିଶାଳିନୀ

।୧।

ଯୁଗ-ଯୁଗାନ୍ତ ମୋହ-ଅନ୍ତେ

ଜାଗ ମା ବୀର୍ଯ୍ୟଶାଳିନୀ

।

ବିଭୁ ପ୍ରସାଦେ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟୀ

ହୁଅ ମା ଦୀନ-ପାଳିନୀ

।୨।

ଭୟ ଅବସାଦ ପାଷାଣ ଭାର

ହର ମା ଭୟହାରିଣୀ

।

ନବ ନବ ଆଶା ନବୀନ ତେଜ

ଦିଅ ମା ଭର୍ଗ-ଶାଳିନୀ

।୩।

ମଳିନ ଆନନେ ଅମଳ ହାସ୍ୟ

ପ୍ରକାଶ ଜଗନ୍ମୋହିନୀ

।

ସେ ମୁଖ ପ୍ରତିଭା ମହିମା ଦେଖି

ପଳାଉ ଦୁଃଖ-ଯାମିନୀ

।୪।

ତବ ଜାଗରଣୀ ଅଭୟଗୀତି

ଗାଅ ମା ଦୀକ୍ଷା-ଦାୟିନି

।

ଶୋଣିତ ମୋହର ଉଠୁ ମା ନାଚି

ଶୁଣି ତବ ଗୀତ-ରାଗିଣୀ

।୫।

ଏ ପ୍ରାଣ ଅର୍ପଇ ଚରଣେ ତୋହର

ଘେନ ମା’ ପ୍ରାଣ-ଦାୟିନି

।

ଦେ ମା ଶକ୍ତି, ଦେ ମା’ ବୀର୍ଯ୍ୟ

ସର୍ବ-କଲ୍ୟାଣରୂପିଣୀ

।୬।

(ଲକ୍ଷ୍ନୌ ଠୁଂରି)

ବାଜୁ ମିଳନର ଶୁଭ ଶଙ୍ଖଧ୍ୱନି,

ଜାଗୁ ଆନନ୍ଦରେ ଉତ୍କଳ ଧରଣୀ

।

ପାହିଲାଣି ଏବେ ନିରାଶା-ଶର୍ବରୀ,

ଡାକୁଛନ୍ତି ମାତା କେତେ ଆଶା କରି

।

ଜାଗ ହେ ସରବେ ଉତ୍କଳ ସନ୍ତାନେ

ଏକତାର ମନ୍ତ୍ର ଜପି ପ୍ରାଣେ ପ୍ରାଣେ

।

ଗଞ୍ଜାମ, ମୋଗଳ-ବନ୍ଦୀ, ଗଡ଼ଜାତ,

ସମ୍ବଲ୍‍ପୁର ଧରି ପରସ୍ପର ହାତ

।

ଭାଇ ଭାଇ ବୋଲି ପରସ୍ପର ପାଶେ

ଉଭାହୁଅ ଏବେ ପ୍ରେମର ଉଲ୍ଳାସେ

।

ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଅଙ୍ଗ-ମାନ ଉତ୍କଳର

ସର୍ବେ ମିଳି ହୁଅ ଏକକଳେବର

।

ପ୍ରେମ-ବନ୍ଧନରେ ସର୍ବେ ମିଳି ଏକ

ନୀଚ ସ୍ୱାର୍ଥ ନାଶି ବିରାଜୁ ବିବେକ

।

କୋଟି କଣ୍ଠ ମିଶି ଯାଉ ଏକାତନେ,

ଆନନ୍ଦେ ଗାଅ ହେ ଉତ୍କଳ-ସନ୍ତାନେ

।

ଜାଗୁ ନବ ଆଶା ଜାଗୁ ନବ ପ୍ରାଣ,

ବିଧାତାର ବଳେ ହୁଅ ବଳୀୟାନ

।

ଗୌରବଶାଳିନୀ କୀରତିମାଳିନୀ

ସନ୍ତାନପାଳିନୀ, ଧନ୍ୟ ଏ ଉତ୍କଳ-ଧରଣୀ ମା

।

(ସେ) ମା ନାମ ଉତ୍ସବେ ଭୂମାନନ୍ଦ ରବେ

ହେ ଭାଇ ସରବେ, ଗାଅ ଆଜି ସେହି ମା ମହିମା

।

ମହାକାଶପଟେ ମହୋଦଧିତଟେ

ନୀଳାଦ୍ରି କଟକେ ଦେଖ ହେ ପବିତ୍ର ମା ପ୍ରତିମା

।

ଭୂତଳଶୋଭିନୀ ତୀର୍ଥ କିରୀଟିନୀ

ଧର୍ମବିଧାୟିନୀ କଲ୍ୟାଣ-ସମ୍ପଦଦାୟିନୀ ମା

।

ନିଦ୍ରିତ ସନ୍ତାନେ ଅମୃତ ଆହ୍ୱାନେ

ଅଭୟ ପ୍ରଦାନେ ଡାକନ୍ତି ଅମୃତଭାଷିଣୀ ମା’

।

ଏ ସଭା ଅଙ୍ଗନେ ଏହି ଶୁଭକ୍ଷଣେ

ଡାକନ୍ତି ଗୋପନେ ଗୋଟି ଗୋଟି ନାମ ଉଚ୍ଚାରି ମା

।

(ତେବେ) ଜାଗରେ ଜାଗରେ ପୁଣ୍ୟାନୁରାଗରେ

ଦେଖରେ ଆଗରେ ପ୍ରାଣର ମା-ମୂର୍ତ୍ତି ନିରୂପମା

।

ପ୍ରେମର ଉଲ୍ଲାସେ ଭକ୍ତିର ଉଚ୍ଛ୍ୱାସେ

ଆଶାର ଆଶ୍ୱାସେ ଭୁଞ୍ଜ ନେତ୍ରୋତ୍ସବ ମଧୁରିମା

।

ସେ ବାଣୀ ଶ୍ରବଣେ ସେ ସ୍ନେହ ସ୍ମରଣେ

ଜାଗୁ ପ୍ରାଣେ ପ୍ରାଣେ ସେହି ଜନନୀର ଆରାଧନା

।

ଉତ୍କଳ-ମାତାର ଜୟ-ଜୟ-କାର

ସର୍ବ ହେ ପ୍ରଚାର ଧ୍ୟାୟି ସେ ମାତାର ଶ୍ରୀଗରିମା

।

ଯାର ସୁଧା ବାଣୀ ଡାକିଅଛି ଆଣି

ପୁତ୍ର ପ୍ରାଣ ଟାଣି ଅଧମ ସନ୍ତାନେ କରି କ୍ଷମା

।

ବାରେ ବୋଲ ସର୍ବେ କୋଟି କଣ୍ଠ ରବେ

ଏ ବିଶାଳ ଭବେ ଜନ୍ମଭୂମି ପ୍ରାଣ-ଜନନୀ ମା

।

ମା ମନ୍ତ୍ରରେ ଦୀକ୍ଷା ମାତୃସେବା ଶିକ୍ଷା

ମା ଚରଣେ ଭିକ୍ଷା ଏ ମହାଧର୍ମ କାହିଁ ସୀମା

।

ଭାଇ ଭାଇ ମିଳି ଜୀବନସଙ୍ଖାଳି

ଶ୍ରୀପୟରେ ଢାଳି ସାଧିବା ପ୍ରାଣର ଶ୍ରୀ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା

।